………………………………………….
● نصرت الله حیدری استادیار دانشگاه
بحران کرونا تاثیرات شگرفی بر همه ساختارهای سیاسی اقتصادی،فرهنگی و بهداشتی دنیا داشته است.البته هنوز زود است که ما از پیامدهای قطعی کرونا بر جهان وکشورمان سخن بگوئیم.یکی از حوزه های اثر پذیر از کرونا ،سیاست وروابط خارجی است.اولین پیامد آن،تلقی پایان جهانی شدن است.یا حداقل جهانی شدن در شکل ومعنای دیگر در عصر پسا کرونا نمایان خواهد شد.جهانی شدن از پایان وتضعیف دولتها سخن راند،اما کرونا ثابت کرد که این ایده درست نیست بلکه همه انتظار داشته ودارند دولت با همه قدرت پرچمدار مبارزه با کرونا شود واین زنگ خطری برای دموکراسیها است،زیرا تقویت دولت به اقتدار گرایی در داخل وروابط بین الملل ودر نهایت تنش افرینی در روابط بینالملل کمک خواهد کرد.
جهانی شدن از پایان مرزها وآرمان جهان بدون مرز خبر داده بود،اما کرونا باعث شد،مرزها دوباره پررنگ تر ترسیم واز آن حفاظت شود.بی شک این مساله به رشد ناسیونالیسم وراست گرایی در جهان کمک خواهد کرد.آثار ملموس این رویکرد را در عصر کرونا در اتحادیه اروپا هم ناظر بودیم،پدیده ای که خشم ایتالیا واسپانیا را در بر داشت و اراده برای خروج از اتحادیه اروپا را در میان برخی احزاب وشخصیت های سیاسی تقویت کرده است.اگر جهانی شدن در شکل دیگر ظهور وبروز نماید،ایا این بار مدل و الگو امریکا وغرب است؟ یا شرق و بخصوص چین.نظم نوین چه تاثیری بر معادلات قدرت ومناسبات سیاسی واقتصادی خواهد داشت؟
ویروس همه گیر کرونا ،مفهوم امنیت را در داخل وبین الملل تغییر داده است.روزگاری امنیت در چهارچوب مرزها ونبود تهدید تعریف می شد،اما کرونا این عامل تهدید زا وامنیت زا بدون مانع ،از مرزها عبور می کند وبه راحتی قربانی می گیرد.قدرتها وکشورها با تمام سازوبرگ نظامی یارای آن نیستند و همه اهداف حیاتی یک کشور تعطیل وتهدید می شود.کرونا ثابت کرد،امنیت سلامت از هرچیز مهم تر است واگر همدلی وجهانی شدن یک جا معنا می یابد همین جا است.برای امنیت سلامت یک کشور نمی تواند ایفاگر نقش باشد،همه باید مسئولیت پذیر باشند.کرونا در کمتر از یک ماه در ووهان چین به ۲۰۷کشور تسری پیدا کرد.دیپلمات ها،مقامات رسمی در خانه و کاخ ها زمین گیر شدند ومات ومبهوت فردای نامعلوم را مرور میکردند.کرونا ثابت کرد در کنار دیپلماسی سنتی،باید دیپلماسی دیجیتال وسایبر برای برون رفت در اولویت قرار گیرد.به راستی چقدر درعصر کرونا موثر ومفید بود.
کرونا بر سیاست وروابط خارجی ایران در چند بعد اثر گذار است:
۱_با توجه به تاثیر کرونا بر رکود اقتصادی در جهان،نیاز به نفت کاهش خواهد یافت.لذا ایران برای بسط روابط به فکر جایگزین نفت باشد.اگر ایران در این زمینه در جاهای که مزیت دارد خوب عمل کند ایران تا حدودی از اقتصاد نفتی رهایی پیدا خواهد کرد.
۲_رکود ناشی از کرونا باعث می شود،دولتها در پسا کرونا به دنبال بازار وفروش محصولات خود باشند ،با توجه درگیری امریکا در این زمینه ایران فرصت دور زدن تحریم ها را خواهد داشت.
۳_با توجه به تاثیر کرونا ورشد ناسیونالیسم در جهان وکانون های قومی ناسیونال گرا، ایران باید هوشیار ومراقب پیامدهای امنیتی در اطراف مرزهای خود باشد.
۴_کرونا، وحشت از آینده را در روابط بین الملل تقویت کرده است.ایران باید با تمرکز در حوزه آینده پژوهی خود را از بحران های احتمالی شبیه در آ ینده مصون سازد وروابط خود را براساس مصونیت سازی وتامین منافع ملی تنظیم نماید.
۵_کرونا در لایه های جهانی،طرفداران حقوق بشر ومجامع دانشگاهی به تقویت گفتمانی همدلی در مفاهیم انسانی کمک کرده است.ایران باید دیپلماسی عمومی را برای مقابله با اقدامات تحریمی امریک در شرایط کنونی دنبال نماید.امروزه که عصر دیجیتال است بهره گیری از دیپلماسی دیجیتال باید راهبرد مراکز فرهنگی ،علمی و…باشد.
کرونا جهان را دگرگون ساخته است خود را وزیست سیاست خود را برای پسا کرونا اماده نمایم.
