ترکش‌های تیترنویسی یک انفجار

………………….

✍سعید درویشی

 شدت انفجار مرگبار در اسکله شهید رجایی بندرعباس به حدی بود که حجاب از رخسار روزنامه‌نگاری ایران پایین انداخت و شمایل گریزان از دانش آن را هویدا کرد.

کسی توقع نداشت که روزنامه‌ها فردای بحران تیتر بزنند: «انفجار بندرعباس تروریستی بود»، زیرا عقل سالم حکم می‌کند تا وقتی علت حادثه رسما اعلام نشده است زدن «تیتر استنباطی» نوعی ماجراجویی و بازی کردن با دُم شیر است که اصلا به نفع روزنامه نیست اما این توقع هم وجود نداشت برای رویدادی که «دیروز» اتفاق افتاده است، «تیتر خبری» بزنند، زیرا در عصر شبکه‌های اجتماعی، خواننده شما تا صبح روز بعد از سانحه که روزنامه روی پیشخوان دکه‌ها می‌رود، فیها خالدون ماجرا را درآورده است.

در برهوت تیترهای درست و اصولی در روزنامه‌های ایران، فقط سردبیران سه روزنامه با صرف وقت برای فکر کردن، تیترهای پُرکشش و برخوردار از معیارهای تیترنویسی و روزنامه‌نگاری را برای روزنامه‌های‌ خود انتخاب کردند.

«روزنامه آگاه» با عمری کمتر از یک سال، نشان داد که قواعد بازی کردن در میدان تیترنویسی را خوب بلد است. «قلب بندر لرزید» تیتری با «تکنیک استعاره» است که کنایه از یک اصطلاحِ مخصوص مردمان بندر است. «بندر» و «لرزیدن» کلماتی هستند که وقتی همنشین شوند شما را به یاد اصطلاحی معروف در فرهنگ عامه خطه جنوب می‌اندازد.

«روزنامه توسعه ایرانی» با تیتر «مذاکره در غبار انفجار بندر» سعی کرده است با بهره‌برداری از صحبت‌های عراقچی، وزیر خارجه، که دیروز گفت: «ما امیدواریم که بتوان در مذاکره پیشرفت کرد، اما به شدت محتاط هستیم.»، فضای مذاکره را مبهم چون ابهامات انفجار بندرعباس توصیف کند و این «تیتر توصیفی» را انتخاب کرده است.

«روزنامه ابتکار» در تیتر «ایران دوباره عزادار شد» کلمه عزادار را با رنگ سرخ برجسته کرده است اما نکته اصلی تیتر در واژه دوباره است که در روزنامه‌نگاری و خبرنویسی، شاخص «پیشینه رویداد» به حساب می‌آید. این تیتر هم از جنس تیترهای کنایی است که به حادثه‌خیزی و بحران در کشور اشاره می‌کند.

این سه روزنامه جزء روزنامه‌های پرتیراژ کشور نیستند اما در آزمون تیترنویسی برای بحرانی بزرگ مانند انفجار بندرعباس ثابت کردند که مهمترین ویژگی یک روزنامه رعایت فنون روزنامه‌نگاری برای انتشار است.