واکاوی عدد ۱۳ از نگاهی دیگر

………………..

✍ علی اکبر شیری

دور ماسیه‌ی گندم زرد قناری جمع می‌شدیم. منتظر بودیم پیمانه کردن گندم ها به پایان برسد و ظرف بزرگ «گرده» را به وسط بیاورند و ما هم دستی به آن برسانیم و لقمه‌ای از نان قطور خیسانده در روغن ناب محلی را بخوریم.

تمام حواسمان جمع بود نه برای شمردن پیمانه ها بلکه برای اتمام پیمانه ها.

کسی که گندم ها را با «کاسه من» پیمانه می‌کرد، با صدای بلند اعداد را چنین می‌گفت:

یک و یک،  دو و دو،  سه و سه …. به سیزده که می رسید می‌گفت: زیاده و زیاده.

و ما فکر می کردیم زیاده اسم دیگر سیزده است. بعدها متوجه شدیم که در باور مردم عدد سیزده نحس است.

«سیزده گریزی» و ترس از آن در فرهنگ های مختلف وجود دارد و اصطلاح یونانی “triskaidekaphobia” (سیزده هراسی)نشانگر گستردگی و نفوذ این باور است.

این باور آن قدر قوی است که بسیاری از هتل های بزرگ دنیا یا دوازده طبقه هستند و یا اگر می خواهند بیشتر از دوازده طبقه باشد، نام طبقۀ سیزدهم را نمی برند، چون بسیاری از مردم ماندن در طبقه و یا اتاق سیزدهم را نمی پذیرند و همچنین اغلب فرودگاه های دنیا مدخل(گیت) سیزدهم را ندارند.

در قانون حمورابی که از زمان بابلی های باستان به جا مانده، قانون شمارۀ ۱۳ وجود ندارد و بعد از قانون شمارۀ ۱۲ قانون شمارۀ ۱۴ آمده است.

معلوم نیست که چرا بابلی ها عدد ۱۳ را تا این حد نحس دانسته اند. شاید علت آن از این امر ناشی شود که در بیت سیزدهم سرود روحانی «ایشتر» که شعر حماسی بابلی ها است نام الهۀ مرگ آمده است، که خوشایند نیست.