…………………..
نعمتاله آرماننیا
بارها شنیدهایم که؛ شخصی از روابطعمومی بالا و خاص بهرهمند است و با بیانی ویژه، دیگران را تحت تأثیر قرار میدهد. به همین سبب است که امروزه داشتن رابطه مطلوب با دیگران و قدرت نفوذ در افکار عمومی، یکی از تعاریف روابط عمومی، تلقی شده است.
تاریخچه و فلسفه روابطعمومی نشان میدهد که از ابتدای تاریخ بشر تاکنون، همواره افراد هوشمندی وجود داشتهاند که نوعی روابط عمومی برتر را در کارهای خود اعمال کرده و روشهای زیادی برای تسلط بر افکار عمومی به کار گرفتهاند. اما در دوران جدید، استفاده از روشهای مناسب در بهرهگیری از روابطعمومی با انقلاب آمریکا برجسته شد. “پین” و “آدامز”، دو تن از مبلغان بزرگ، نویسندگان، سخنرانان و سازماندهندگان این انقلاب، برای جلب توجه افکار عمومی حتی وقایع و مراسم جدیدی خلق کردند.
در کشور ما، “علی شریعتی”، متفکر و سخنور چیرهدست ایرانی، به واسطه توانایی کمنظیرش در ارتباط با مخاطبان، بهعنوان یکی از مؤثرترین شخصیتهای تاریخ معاصر ایران شناخته شده است. اگرچه او بهطور مستقیم به رشته روابط عمومی نپرداخته است، اما در آثار و سخنرانیهایش از بسیاری از اصول و فنون روابط عمومی بهره برده که حتی امروزه نیز الگو و کاربردی هستند.
شریعتی که به عنوان فعال مذهبی و سیاسی و مبارز دوران انقلاب واز نظریهپردازان انقلاب اسلامی قلمداد میشود، با رویکردی نقادانه نسبت به حکومت شاهنشاهی واستبداد و نیز باورهای مذهبی رایج، نقش بهسزایی در شکلدهی افکار عمومی جامعه آن زمان داشت. او با زبانی روزآمد و آکادمیک توانست نسل جوان، تحصیلکرده و انقلابی را به خود جذب کند.
شریعتی برای بیان اندیشههایش همواره از ادبیات فاخر و ماندگار بهره میگرفت. سخنرانیها و نوشتههای او مملو از نثری ادبی، سلیس، روان و جذاب بود. او کلمات و جملات را هنرمندانه انتخاب میکرد و در نوشتهها و سخنرانیهایش نسبت به مخاطبان، همنوایی و احساس مشترک داشت. از ویژگیهای ارتباطی او، بهکارگیری همین ادبیات خاص است که به زبان و آثارش ارج و ماندگاری افزونتری بخشیده است.
او توانست پیامهای فلسفی و دینی را با زبانی داستانگونه بیان کند و به قالبی دست یابد که مخاطبان را مجذوب خود کند چرا که وی مخاطب شناس قهاری بود که توانست نسل خود و نسلهای بعدی را مجذوب دیدگاههایش کند.
متخصصان روابطعمومی معتقدند که ارتباط مؤثر زمانی رخ میدهد که پیام فرستنده متناسب با ویژگیهای مخاطب، در زمان و مکان مناسب ارائه شود به همین منظور، شریعتی حسینیه ارشاد را در زمانی انتخاب کرد که شور انقلابی فراگیر شده بود. او در این مکان بهعنوان رسانهای دینی و سنتی، پیامهای دینی و انقلابی را با زبانی روشنفکرانه و روزآمد به مخاطبان منتقل میکرد ودر روزگار خود، به تنهایی، رسانهای بود به نام شریعتی.
کتاب نیز بهعنوان یک رسانه مکتوب، وسیله دیگری برای شریعتی بود. او با ادبیات فاخر و مخاطبپسند، کتابهایی به نگارش در آورد که نه تنها در میان همعصرانش بلکه در نسلهای بعد نیز با اشتیاق تهیه و مطالعه میشد.
شریعتی در دوران حیات خود با انتقادات و مخالفتهای زیادی روبهرو شد. او با هوشمندی و ظرافت، به این انتقادات پاسخ میداد و از آنها به عنوان فرصتی برای تقویت جایگاه فکری خود استفاده میکرد.
از آنجا که ارتباط، وسیلهای برای اقناع است و در یک ارتباط موفق، گیرندگان پیام به اقناع میرسند.، شریعتی نیز با برجستهسازی مفاهیم دینی و انقلابی و تعیین اولویتهای ذهنی مردم مسلمان، توانست نگرش مردم را تحت تأثیر قرار دهد و آنان را به اقناع برساند تاجایی که برخی او را نظریهپرداز انقلاب اسلامی قلمداد کردهاند.
ویژگیها و رسالتهایی نظیر آگاهیبخشی، اطلاعرسانی، انگیزش، پیشبینی مسائل، شناسایی فرصتها، مسئولیت اجتماعی، تأثیرگذاری بر سیاستهای عمومی، و رعایت مبانی اخلاقی ازجمله وظایف روابطعمومیهای خلاق و برتر هستند. تمام این ویژگیها را میتوان بهخوبی در روش و رویکرد علی شریعتی مشاهده کرد.
