………………….
✍دانیال عباسی
خرداد سال ۱۲۸۷ اولین بار نفت در خاورمیانه از محله دره خرسان شهر مسجد سلیمان ایران فوران کرد ماده ای سیاه و بد بو که تقریبا در تمامی صنایع کاربرد داشت از گرمایش خانگی تا تولید برق که بعد ها نیز با پیدایش پتروشیمی ها به کلی جهان را متحول کرد؛ پیش از آن اولین چاه استخراج نفت توسط کلنل دریک در سال ۱۸۵۹ در پنسیلوانیا حفاری شده بود.
علاوه بر این ۱۲۰ سال پیش نیز امتیاز بهره برداری از نفت ایران به یکی از اتباع انگلیسی به نام دارسی واگذار شد، امتیازی که به «قرارداد دارسی» معروف است.
از سوی دیگر به دنبال چندین سال تلاش مداوم و مستمر گروه اکتشاف انگلیسی، نهایتاً در سال ۱۹۰۸ میلادی برابر ۱۲۸۷ خورشیدی، اولین چاه اکتشافی و قابل بهرهبرداری نفت در منطقه مسجد سلیمان حفر شد که این چاه با وسایل ساده و ابتدایی آن زمان در عمق ۳۳۸ متری سطح زمین، در سازند آسماری به نفت رسید و بهرهبرداری از آن از سال ۱۲۹۰ خورشیدی، با تولید روزانه ۵۰۰ بشکه آغاز شد.
نظر به موارد یادشده هیچگاه کسی فکر نمیکرد که در سال ۲۰۲۴ اخبار جهان به این تیتر غریب برسد : «سوخت های فسیلی کمتر از ۲۵ درصد از برق اروپا را تامین کردند.
هم اکنون این پرسش مطرح است که سرنوشت اقتصاد ایران که رتبه ۲ ذخایر گاز جهان و رتبه ۳ ذخایر نفت دنیا را به خود اختصاص داده است و بر پایه ی سوخت های فسیلی است چه میشود؟ مطابق آخرین گزارش ها در حوزه انرژی با توجه به کاهش فزاینده استفاده از سوخت های فسیلی در جهان و روی آوردن به سوخت های پاک کمتر از ده سال دیگر سهم انرژی های پاک از سهم هیدروکربن ها پیشی میگیرد که در پی آن مجوعه تقاضاها بخصوص از سوی اروپا برای منابع هیدروکربنی همچون نفت خام، گاز و ذغال سنگ کاهش می یابد که ضربه ی سختی به کشورهایی همانند ایران که اقتصاد بر پایه ی نفت دارند در پی دارد.
حال راهکار برون رفت از این چالش چیست؟
بدیهی است روی آوردن بیش از پیش به صنعت پتروشیمی می تواند بهترین راه حل برای این موضوع باشد. این صنعت با توجه به ظرفیت بالا و همچنین با ورود به جزء جزء زندگی امروزه، بهترین فرصت را برای ایجاد ارزش افزوده بالاتر در صنعت نفت فراهم کرده است. این راهکاری مطمئن با بازدهی بالا پیش روی اقتصاد کشور است که با نگاهی به طرح های نیمه کاره ی صنعت پتروشیمی و همچنین مدت زمان بالای ده سال جهت تکمیل پروژه ها شایسته است دولت جدید با سرلوحه قراردادن تاکیدات مقام معظم رهبری مبنی بر عدم خام فروشی در صنایع نفت و گاز ضمن تکمیل پروژه های نیمه کاره ی صنعت پتروشیمی تولید بیشتر پلی پروپیلن (خاویار پتروشیمی) را اولویت قرار دهد و با ایجاد ارزش افزوده بیشتر در صدد سرپا نگه داشتن صنعت نفت در کشور براید.
