کمی بیش از یک دهه پیش، یک درگیری در خاورمیانه نشان داد که رسانههای اجتماعی میتوانند مخاطبان جهانی را در زمان واقعی از بحرانها مطلع کنند. نحوه استفاده مردم از فیسبوک و توییتر در طول قیامهای معروف به بهار عربی منجر به موجی از خوشبینی شد در مورد نقش مهمی که این سرویسها میتوانند برای اشتراک گذاری اطلاعات، سازماندهی جوامع و حتی گسترش دموکراسی ایفا کنند.
اکنون درگیری دیگری در خاورمیانه نشان می دهد که صنعت رسانههای اجتماعی دیگر آن دیدگاه والا را به عنوان بخشی از ماموریت اصلی خود نمیبیند. در ساعاتی پس از آغاز حمله گسترده حماس به اسرائیل در آخر هفته، کاربران ایکس با گزارشهای نامربوط یا گمراه کننده مواجه شدند که پیامدهای کاهش قوانین تعدیل محتوا توسط ایلان ماسک را به طور کامل نشان میدهد. حسابهای دارای تیک آبی تصاویری از درگیریهای گذشته را به اشتراک میگذاشتند و به دلایل تجاری یا سیاسی آنها را جدید اعلام میکردند. برخی از پستها فیلمهای نظامی فرضی را نشان میدادند که در واقع از بازیهای ویدیویی گرفته شده بودند. ایکس با در دسترس قرار دادن تایید حساب فقط از طریق اشتراک پولی، ارزیابی اطلاعاتی را که در فیدهای خود دارد برای کاربران دشوارتر کرد.
در همین حال، پلتفرم متا بسیار عمدی برجسته بودن اخبار و رویدادهای جاری را در سرویسهایی مانند فیسبوک، اینستاگرام و تردز محدود کرده است. متا از زمان انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در سال ۲۰۱۶، منبع اصلی اخبار بوده و همین امر مشکلات بسیاری را برای شهرت و مقرراتی ایجاد کرده که متا دارد و به نظر میرسد این شرکت مصمم است چنین نقشی را کنار گذارد. متا در پاسخ به مقرراتی که آن را ملزم به اشتراک درآمد با رسانهها میکند حتی منابع خبری را در برخی کشورها حذف کرده است.
این تغییرات یک مشکل واقعی برای افرادی است که سالها به این پلتفرمهای رسانههای اجتماعی تکیه کردهاند تا بفهمند چه اتفاقی در جهان میافتد. کیتی هاربث، مدیر سابق سیاستهای انتخاباتی فیسبوک می گوید: «ناراحت کننده است. مردم قبلا میدانستند که برای آگاهی از اخبار میتوانند به توییتر یا فیسبوک مراجعه کنند. حالا مردم نمیدانند کجا بروند.»
دانیل کریس، استاد ارتباطات سیاسی در دانشگاه کارولینای شمالی در چاپل هیل، میگوید: این پلتفرمها هرگز منابع ایدهآلی برای مصرف اخبار بلادرنگ نبودند. از سال ۲۰۱۶ مدیران فناوری چندین بار به کنگره فراخوانده شدهاند تا درباره انتشار اطلاعات نادرست در طول انتخابات توضیح دهند و رسانههای اجتماعی در خشونتهای جمعی در چندین کشور نقش داشتهاند. اما سالهاست شرکتها حداقل پذیرفتند که کاربران در مواقع بحرانی برای آگاهی از خبرها به آنها مراجعه میکنند.
✍️فاطمه لطفی . روزنامه نگاری جدید
