………………
✍️یاسربابایی
غالبا میشنویم یا میخوانیم که از زیارت اربعین به عنوان یکی از مصادیق بارز گردشگری مذهبی یاد میشود در حالی که این یک غلط مصطلح است و هرگونه تلاش برای گنجاندن و تقلیل زیارت اربعین به مفاهیم و مولفههای گردشگری مذهبی، خطایی بزرگ است که در نهایت اربعین را از درون تهی خواهد کرد.
در تعریف گردشگری مذهبی آمده است: گردشگری مذهبی به آن نوع گردشگری اطلاق میشود که مردم به صورت انفرادی یا جمعی و به منظور زیارت، تبلیغ مذهبی یا حتی گذران اوقات فراغت به اماکن و مناطق مذهبی سفر میکنند. در گوگل از اربعین به عنوان «بزرگترین شکل گردشگری مذهبی جمعی» یاد شده که گزاره ای کاملا غلط است چرا که اربعین گردشگری مذهبی نیست.
اگر شما برای زیارت امام رضا(ع) به مشهد سفر کنید، گردشگری مذهبی اتفاق افتاده است. وقتی به قم بروید، به سوریه بروید و حتی اگر به کربلا و نجف و کاظمین و سامرا در ایام غیر اربعین بروید، گردشگری مذهبی شکل گرفته است و باید از صفر تا صد این سفرها را چه از نظر ایاب و ذهاب اسکان خورد و خوراک تماماً از جیب پرداخت کنید. حتی حج تمتع نیز که یک آیین مذهبی خاص است، و حج عمره نیز در مقوله گردشگری مذهبی جا میگیرند.
واضح است که در اربعین حسینی به جز هزینه ایاب و ذهاب در کشور عراق، هیچ گونه هزینهای از زائر این زیارت دریافت نمیشود و هیچ کدام از آیتمهای گردشگری مذهبی در آن نمیگنجد.
گردشگری مذهبی یک بخش از صنعت بزرگ گردشگری است که ذات آن اشتغال زایی و درآمدزایی حول اماکن مذهبی است که این مقوله با روح زیارت اربعین کاملاً متفاوت است زیرا اربعین آوردگاه محبت، از خود گذشتگی، ایثار و تلاش برای زندگی مهدوی و ظهور است نه دکانی سودجویانه برای مطامع دنیوی.
ما در سفر به مشهد مقدس، هم به موج های آبی و باغ وحش و شهر بازی و مراکز خرید و… می رویم و هم به حرم مطهر امام رضا (ع) و به زیارت آن حضرت شرفیاب می شویم و این دو هیچ منافاتی با هم ندارند چون در این سفر سیاحتی زیارتی، تحمل سختی و ریاضت در آن جایی ندارد و به اصطلاح معمول، “گردشگری مذهبی” انجام گرفته است. در حالی که ماهیت پیاده روی و زیارت اربعین، ریاضت کشیدن و تحمل سختی ها و ایثار و از خود گذشتگی است. یعنی وصال معشوق از طریق ریاضت حاصل می شود و هم فرد زائر و هم میزبانان و موکب داران با تحمل سختی ها و عشق به امام حسین (ع)، محبت به همدیگر را در حد اعلايش بروز می دهند.
و اساسا بهکار بردن لفظ “گردشگری” که سیاحت و تفریحات و زیبایی های مادی و بیرونی را دلالت و به ذهن مخاطب القاء می کند برای سفری که اساس آن تحمل سختی ها و ریاضت کشیدن و دیدن زیبایی های معنوی و بهره مندی از شادی و نشاط درونی است، نه تنها کار درستی نیست بلکه یک اشتباه است!
جان کلام اینکه هرچه مؤلفهها و زیرساختهای گردشگری تفریحى و تجارى را در این سفر معنوی وارد کرده و توسعه دهیم به ماهيت این سفر معنوی ضربه وارد کرده و از میزان معنویت آن کاسته ایم.
امیدواریم که این جوشش عشق و خیزش بشری و ظلم ستیزانه، دستخوش دخالتهای نابجا و سیاستگذاری ها و بدعت های نادرست قرارنگیرد و به یک کارناوال یا سفر سیاحتی تقلیل داده نشده و همچنان به عنوان خاستگاه معنوی شیعیان و مسلمانان جهان بازتعریف شود. و روز به روز بر جایگاه شامخ و شکوه کنگره عظیم اربعین حسینی افزوده شود.
