…………………………..
● حمید حیدرپناه، دکترای جامعه شناسی فرهنگی
نام این دانشمند با نام ایلام گره خورده است، همان سرزمینی که مهد پرورش نخبگان سخت کوش و با اراده بوده است.
دکتر محمدعبداللهی را میگویم، او که در ابتدای دهه بیست و دورهای به دنیا آمد که مردمان دیارش در شرایط سخت و نابسامانی به سر می بردند.
درست در زمانی که کشور وارد دوران پسارضاخانی شده بود، در بحبوحه اشغال ایران و جنگ جهانی دوم و…
کودکی و نوجوانی در سالهای آشفتهی پس از کودتا گذشت و شاید مشاهدهی آن جامعهی نابسامان، مسیر او را برای انتخاب آیندهاش روشن کرده بود، آن هم در زمانی که پزشکی و مهندسی میتوانست انتخاب ایدهآلتری باشد ولی انگار ساختن جامعه و درمان دردهایش اولویت مهمتری در ذهنش بود!
او معلمی و رشته علوم اجتماعی را انتخاب کرد و توانست با کسب بالاترین رتبهها، کارشناسی و ارشد را در دانشگاه تهران سپری کند.
او حالا فراتر از جامعهی خودش میاندیشید و با پذیرش در دانشگاه میشیگان آمریکا و حضور در کنار اساتید برجستهی آن عصر، دکتر محمد عبداللهی لقب گرفت، عنوانی شایسته که برای کسب آن سالها تلاش و سختی را به جان خریده بود.
در حالی که میتوانست ماندن و زندگی کردن در آمریکا را به بازگشت ترجیح دهد اما اهل تلاش و سخت کوشی بود و جامعه ای را چشم انتظار خودش می دید که تشنهی دانش و تجربهاش بود.
پس با کوله باری از دانش و اندیشه به وطن بازگشت و فعالیتهای علمی، پژوهشی را آغاز و انجمن جامعهشناسی ایران را بنیان نهاد که امروز یکی از قدرتمندترین و موثرترین تشکیلات علمی کشور است.
به موازات این اقدامات، تربیت شاگردانی شایسته، تلاش برای بومی سازی نظریههای جامعهشناسی، تالیفات و پژوهشهای اثرگذار و… بخشی از دستاوردهای یک بازگشت باشکوه بود.
با وجودی که همواره علاقه و دغدغهی خاصی نسبت به شهر و دیارش داشت، اما حالا یک شخصیت فرا ایلامی بود و در سطح ملی فعالیت میکرد.
شاید برخیها انتظار داشتند باید حضور بیشتر و پررنگتری در ایلام داشت، اما او پزشک نبود که برگردد و بیماران همشهری را مداوا کند یا مهندس نبود که سیمای شهر را بسازد، جامعهشناس بود، استاد برجسته دانشگاه علامه طباطبایی و فردی صاحب اندیشه…
باید برای اعتلای فرهنگ و جامعه اش در تهران می ماند و با بسط و پرورش اندیشه هایش به اعتلای جامعه شناسی و توسعه جامعه اش کمک می کرد و چه بسا در همین مسیر هم توانست کمک زیادی به جامعهشناسی ایلام کند.
در هرحال نام ماندگارش با ایلام گره خورده و همواره دلتنگ ایلام بود، در هر فرصتی با عشق به زادگاهش سفر می کرد و هرجا همشهریان سراغش می رفتند، با آغوش باز پذیرایشان بود.
امروز وقتی به میراث فکری این جامعه شناس بزرگ می اندیشیم، می توان بخش زیادی از دستاوردهایش را مشاهده نمود، جایی که تعداد زیادی دانشجو و فارغالتحصیل دکترای جامعهشناسی در استان ایلام داریم که پای در مسیر عبداللهی گذاشتهاند که لازم است با تحرک و فعالیت بیشتر، تلاش کنند همچنان نام ایلام و ایلامی را در عرصه جامعهشناسی ایران و جهان زنده نگاه دارند.
