…………………………..
🔹 حسن نمکدوست
در«روزنامهنگاری بحران» یا بطور کلیتر در روزنامهنگاری، اساساً ما به دنبال «خبر خوب» یا «خبر بد» نیستیم. اصل و اساس در روزنامهنگاری بحران این است که اخبار را براساس ارزشهای خبری انتخاب و تلاش کنیم در حد امکان این گزینش «دقیق»، «درست»، «جامع»، «منصفانه»، «بیطرفانه» و «متوزان» باشد. .
نباید به سراغ خبرها و موضوعاتی برویم که نه تنها راهگشا و آگاهی بخش نیست بلکه به وحشت، هراس، پرخاشگری، عصبیت و نگرانیهای بیش از حد جامعه میانجامد.
نکته دوم، «انگ زدن» است. برای مثال در جریان شیوع ویروس کرونا، گاهی شنیده میشد که مردم فلان منطقه باعث شیوع این بیماری شدهاند. واقعیت این است که طرح چنین موضوعاتی هیچ کمکی به حل بحران نمیکند جز اینکه مردم را در برابر یکدیگر قرار دهد.
سوم اینکه، دروغ و شایعه از آن دست اطلاعاتی است که باید نسبت به آنها حساسیت بسیار داشت چرا که شرایط بحرانی یکی از مهمترین بسترها برای بروز شایعات است و در این فضا، اخبار کذب و شایعات به صورت سیلآسایی در شبکههای اجتماعی و انواع پلتفرمهای آن سرازیر میشود که البته چنین اتفاقی در شرایط بحرانی کاملاً طبیعی است و مردم خواهناخواه به بازنشر و بازتولید این جنس از اطلاعات و شایعهها کمک میکنند. البته نباید مردم را برای چنین برخوردهایی سرزنش کرد.
در کار روزنامهنگاری، باید بسیار مراقبت داشته باشیم که نه تنها اسیر جو نشویم بلکه راستی آزمایی کنیم و بدون در نظرگرفتن جوانب و ابعاد مختلف یک مسأله، به انتشار اخبار اقدام نکنیم. ما اهالی روزنامهنگاری، در شرایط بحرانی خود نباید به کاراکترهای شایعهساز و عصبی بدل شویم؛ بلکه باید پیوسته اخبار را با مستندات چک کرده و راستیآزمایی کنیم و پس از اطمینان از صحت، خبر و اطلاعات خود را نشر دهیم.
کار روزنامهنگاران در شرایط بحران دقت بیش از پیش است نه صرفاً ارائه اطلاعات. اگر پیش از این، در شرایط عادی، یک واحد دقت میکردیم در شرایط بحرانی باید ۱۰ واحد دقت کنیم و نسبت به درستی محتوایی که منتشر میکنیم، اطمینان کامل کسب کنیم؛ چرا که بیدقتی در کار اطلاعرسانی، به شرایط بحرانی دامن خواهد زد.
به عنوان مثال، به تازگی یکی از پزشکان محترم در ویدیویی، از دارویی خاص برای درمان کرونا صحبت کرد. اما آیا ما به عنوان جامعه روزنامهنگار، صلاحیت انتشار اظهارنظرهای این پزشک محترم را داریم؟ واقعیت این است که صحت اثرگذاری یک دارو، برای درمان بیماری کرونا یا هر بیماری دیگری، باید به تأیید جامعه پزشکی برسد. این نکته بسیار حائز اهمیت است که در شرایط بحران، اخبار و اطلاعات باید ابتدا با منابع تخصصی چک و پس از آن منتشر شود. جامعه درمان بنا بر استانداردها و پروتکلهای خود باید اثرگذاری این دارو را تأیید کند. انتشار این ویدئو و محتوای آن توسط جامعهروزنامهنگاری، پیش از اینکه این تأیید حاصل شده باشد، میتواند مردم را در برابر جامعه پزشکی قرار دهد؛ چرا که شاید عدهای به اشتباه تصور کنند که دارویی وجود دارد اما وزارت بهداشت از توزیع عمومی آن خودداری میکند؛ که بخشی از این سوءبرداشت مردم میتواند ناشی از ناآگاهی برخی از ما از اصول روزنامهنگاری بحران باشد.
