✍خداداد ابراهیمی
بررسیهای مرزی و سیاسی حاکی از آن است که رونق و اقتدار مرزی یک کشور، علاوه بر کاربست اقتدار سخت و نرم، برمبنای الزاماتی در حوزهی ژئوپلیتیکی و اقتصادی نیز محقق می شود. به موازات این مهم، دیپلماسی فعال مرزی در جنبه سیاسی و اقتصادی و نیز گسترش و تعمیق اشتراکات فرهنگی و دینی باهدف تعامل سازنده با کشورهای همسایه، ضرورتی مضاعف است
در این میان همواره رونق اقتصادی و تجاری با توسعه زیرساختهای گمرکی میسر بوده و استانداران و فرمانداران استانهای مرزی باید در راستای توسعه و بهبود زیرساختهای عمرانی پایانهها و بازارچههای مرزی، اهتمام لازم داشته باشند.از سوی دیگر دولت میتواند با سرمایهگذاری مطلوب در مناطق مرزی و اولویت دادن اشتغال به ساکنان بومی و ممانعت از کوچ مرزنشینان به سایر شهرها، تکاپوی اقتصادی و نشاط اجتماعی را در مرزها فراهم نموده و با گشودن مرزهای جدید با کشورهای همسایه، توسعه همه جانبه را رقم زند. چرا که افزایش گذرگاهها و مرزهای جدید، علاوه بر تمهید امنیت پایدار، به توسعه تجاری، اشتغالزایی در مناطق مرزی منجر میشود.
از آنجا که محدودیتهای تحریمی، ایران را به توسعه کریدورهای زمینی سوق داده است، گسترش مرزهای زمینی در کنار مرزهای آبی و ریلی، اهمیت شایان توجهی دارد و تعدد مرزهای گمرکی و مسافرتی جدید، هرگز تهدید نیست بلکه فرصتی است که به واسطهی آن میتوان به رونق اقتصادی و گسترش صادرات و واردات نائل آمد.
نظر به اینکه در سالهای اخیر، ظرفیت کامیونمحور گذرگاههای کشور افزایش یافته و بخش زیادی از صادرات و واردات منطقهای ایران، از مرزهای زمینی انجام میشود، انباشت کالا و گمرکات و ترافیک شدید اتوبوسها، کامیونها و تریلرها، مشکلاتی را در مرز بوجود آورده است. لذا برای تسهیل درصادرات و واردات کالا و نیز روانسازی تردد زائران و مسافران، همچنین اخذ موافقت اصولی تاسیسکنسولگری، افزایش گذرگاههای جدید مرزی، ضرورتی انکار ناپذیر است.منوط بر اینکه مطالبات قانونی ساکنان بومی شهرستانهای مرزی ازجمله مجوز کولهبری، کارت بازرگانی ویژه مرز نشینان، اشتغال بیکاران منطقه و سایر مطالبات آنان در اولویت سیاستگذاریهای مسئولان ارشد استان و منطقه آزاد تجاری قرار گیرد. ازسوی دیگر اشتغال، سرمایهگذاری، واگذاری پروژههای عمرانی و زیر ساختی و غیره نباید به عنوان سهمخواهی احزاب سیاسی و ذینفوذان و برخی نمایندگان، سیاستگذاری شود و صرفاً منافع آن باید به سمت و سوی مردم مرزی منطقه و جوانان جویای کار لحاظ شود.
در نتیجهگیری این مبحث باید اذعان کرد که ایجاد مرزهای جدید گمرکی و زیارتی، محمل بزرگترین فرصت توسعه و اشتغال است چرا که گسترش بازارچههای مرزی و تردد زائران، موجب ایجاد کسب و کارهای زودبازده، توسعه خدمات اقامتی، حملونقل و صنایعدستی در مناطق محروم مرزی میشود. ازسوی دیگرتوزیع بار ترافیکی و تجاری به مرزهای جدید،سرعت ترانزیت را افزایش داده و توسعه متوازن منطقهای را به همراه خواهد داشت.همچنین تحقق این مهم، افزایش تعاملات فرهنگی و اقتصادی با کشورهای همسایه، امنیت پایدار و پیوندهای مردمی را تقویت میکند.
در خاتمه باید گفت که برای نیل به اهداف مطلوب مرزهای جدید به عنوان موتور توسعه و اشتغال ضرورت دارد؛ ارتقای راههای مواصلاتی. استانداردسازی پایانهها. بهرهگیری از فناوریهای نوین برای کنترل سریع کالا و صدور مجوزهای تجاری به ساکنان بومی با هدف ممانعت از مهاجرت آنان و ایجاد انگیزه مشارکت در امنیت در دستور کار استانداران و فرمانداران استانهای مرزی قرارگیرد
