به همت انجمن هنرهای تجسمی استان ایلام و با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ایلام ، نشست تخصصی «یلدا در آیینۀ هنر و فرهنگ» سه شنبه ۲۷ آذر ۱۴۰۳ در محل نگارخانۀ استاد صندوق آبادی برگزارشد
به گزارش مهراننیوز دراین نشست تخصصی جمعی از هنرمندان، صاحب نظران، دانشجویان و اساتید جامعه شناسی و اقتصاد جضور داشتند.
در این برنامه، آقایان کیومرث صادقیان، جواد یعقوبی و بهروز سپیدنامه به ترتیب، به ایراد سخنرانی با موضوع نگاه و نگارۀ هنری، تجلی آیین یلدا در ادبیات و موسیقی ایرانی و چرخش فرهنگی (امکان و امتناع) پرداختند.
دراین نشست دکتر بهروز سپید نامه در بخشی از سخنان خود گفت:
سنت دیرین شاهنامه و حافظ خوانی در شب چله (شب یلدا) بر این نکته تأکید می کند که «فرهنگ به مثابهٔ متن» است و مواجههٔ ما با فرهنگ باید مبتنی بر درک لایه های زیرین و پنهانی آن باشد. ساختار اصلی شاهنامه نیز مبتنی بر روایت است و روایت سرشار از شخصیت های متعدد و دیالوگ های فراوانی است که متن را به سمت چندصدایی و به تعبیر «باختین»، «مرکز گریز» و عدول از «خوانش مسلط و مؤکد» هدایت خواهد کرد.
سپیدنامه اذعان داشت، ساختار اشعار حافظ نیز مبتنی بر چند لایه بودن، سیالیت معنا و تکثر برداشت هاست. بر این اساس، در شب چله با دیوان حافظ فال می گیرند. حافظ به ما یاد داده است که باید برخوردی هرمنوتیکی با متن داشت. خوانش هرمنوتیکی فرهنگ نیز به درک معانی آن و سیاست گذاری بر اساس فهم لایه های زیرین انجام خواهد پذیرفت و براساس چنین فهم و خوانشی، باید به صداهای متکثر و متنوع در عرصهٔ فرهنگ توجه کرد و از تک صدایی دیدن و سیاست گذاری نمودن پرهیز نمود.
عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام گفت شب چله (یلدا)، شب التفات به فرهنگ و «چرخش فرهنگی» است. ایدهٔ «چرخش فرهنگی» در جامعه شناسی به معنی توجه ویژه به فرهنگ است. قبل از این ایده، نظریه پردازان یا فرهنگ را به عنوان امری تبعی و پیرو و دستور گیرنده از امر غیر فرهنگی نظیر اقتصاد و سیاست می دانستند یا آن را خرده نظامی هم ارز سایر خرده نظام های موجود در نظام اجتماعی می دانستند.
دانشیار جامعه شناسی دانشگاه ایلام اظهار داشت، اندیشمندان واضع مفهوم «چرخش فرهنگی» بر این باور بودند که باید «برنامه ای قوی» برای سیاست گذاری فرهنگی تدوین نمود. آنان مهم ترین اصول این برنامه را «بازسازی هرمنوتیکی متون فرهنگی» و توجه به نقش کنشگران در تدوین و تکوین ساختارها و فرم های فرهنگی دانستند
بهروز سپید نامه ادامه داد، مواجههٔ هرمنوتیکی با فرهنگ، مبتنی بر تفسیر فرهنگ بر اساس «حلقهٔ تأویل» ، اعتقاد به «شاخص -متن» و «تحلیل نیتی» است.
وی افزود؛ حلقهٔ تأویل ناظر بر رابطه متقابل (دیالکتیک) جز و کل است. نظیر رابطه کلمه و جمله. جمله بدون اجتماع واژگان پدید نمی آید و برای فهم کلمه باید آن را در متن جمله قرار داد. فهم فرهنگ و سیاست گذاری فرهنگی نیز باید بر اساس فهم نمادها ، نشانه های فرهنگی و زمینه های فرهنگی انجام پذیرد. سیاست گذاری فرهنگی مبتنی بر احساس استغنا از درک جز و کل و رابطهٔ متقابل آن ها، راه به جایی نخواهد برد.
سپیدنامه ادامه داد، «شاخص-متن» به معنی آن است که هر شاخصی را باید بر اساس زمینه و متنی که در آن قرار گرفته است تفسیر نمود. مثلا در متن یک فیلم کمدی ، هر اتفاق غیر معمولی ممکن است اتفاق بیفتد و سبب خنده بینندگان گردد، اما همان اتفاق در یک فیلم غیر کمدی، غیر قابل پذیرش جلوه خواهد کرد. هر پدیدهٔ فرهنگی را باید در متن و زمینهٔ آن تفسیر نمود و اعتقاد به این «زمینه مندی»، سیاست گذاران فرهنگی را به «درک همدلانه از فرهنگ» و احتراز از مطلق اندیشی رهنمون خواهد ساخت.
دکتربهروز سپیدنامه در پایان بحث خود اظهار نمود «تحلیل نیتی» در ساحت فرهنگ و سیاست گذاری فرهنگی یعنی توجه به دنیای ذهنی مخاطبان و برنامه ریزی بر اساس درک و تفسیر «جریان های بین الاذهانی» است. اهتمام به خوانش های متکثر اقشار و طبقات از پدیده های فرهنگی مانع برنامه ریزی فرهنگی برمبنای مطلق اندیشی خواهد شد.
